Meta’ya Gençlerin Ruh Sağlığına Zarar Vermekten Yasal Tokat: Yeni Dönem Başlıyor
Sosyal medya devi Meta, geçtiğimiz hafta önemli davalarla sarsıldı. New Mexico eyaletine karşı açılan bir davayı kaybetti. Bu karar, şirketin çocuk güvenliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle alındı. Mahkeme sisteminde Meta’nın ilk kez sorumlu tutulması tarihi bir olaydı. Hemen ardından Los Angeles’ta bir jüri, şirketi suçlu buldu. Meta, uygulamalarını kasıtlı olarak bağımlılık yapacak şekilde tasarlamıştı. Bu tasarımların gençlerin ruh sağlığına zarar verdiği belirtildi. Özellikle Meta’nın çocuk güvenliği konusundaki ihmali vurgulandı.
Adli Süreç ve Yeni Emsaller
Bu emsal kararlar, bir dava dalgasını tetikleyebilir. Meta’nın genç kullanıcıları hedeflemesi mercek altına alındı. Şirket, uygulamalarının gençler üzerinde olumsuz zihinsel etkileri olduğunu biliyordu. K.G.M. gibi binlerce dava bekliyor. Kırk eyalet başsavcısı, Meta’ya karşı benzer davalar açtı. New Mexico davası gibi bu davalar da sonuçlanmayı bekliyor.
Bağımlılık Yapan Tasarımın Mercek Altına Alınması
Sosyal medya platformları yasal korumaya sahip. Kullanıcı içeriklerinden sorumlu tutulamazlar. Ancak bu sefer durum farklıydı. Platformlardaki içerikler değil, tasarım özellikleri yargılandı. Sonsuz kaydırma özelliği bunlardan biriydi. Ayrıca gün boyu gelen bildirimler de incelemeye alındı. Dijital medya avukatı Allison Fitzpatrick durumu değerlendirdi. Fitzpatrick, ‘Bu model, yıllar önce tütün endüstrisine karşı kullanılmıştı,’ dedi. ‘İçerik yerine bağımlılık yapıcı özelliklere odaklanıldı.’ Platformun nasıl tasarlandığına bakıldı. Tasarımdaki sorunlar öne çıktı. Bu durum, Birinci Değişiklik argümanından farklıydı. En azından bu iki davada, argüman başarılı oldu.
Hukuki ve Finansal Sonuçlar
New Mexico davası altı hafta sürdü. Jüri, Meta’yı eyaletin Haksız Uygulamalar Yasasını ihlal etmekten sorumlu buldu. Şirkete her ihlal için 5.000 dolar ceza kesildi. Toplamda 375 milyon dolarlık bir para cezası verildi. Los Angeles davasında ise Meta %70, YouTube %30 oranında sorumlu bulundu. K.G.M.’nin yaşadığı sıkıntıdan sorumlu tutuldular. Şirketlere toplam 6 milyon dolar ceza ödetilecek. Snap ve TikTok ise davadan önce anlaşmaya varmıştı.
Avukat Fitzpatrick, ‘Bu miktar Meta gibi devler için önemli değil,’ şeklinde konuştu. ‘Ancak bu 6 milyon doları, açılan tüm davalarla çarptığınızda büyük bir sayıya dönüşüyor.’ Bir Meta sözcüsü kararlara katılmadıklarını bildirdi. ‘Bu kararlara saygıyla katılmıyoruz ve itiraz edeceğiz,’ dedi. ‘Gençlerin ruh sağlığı gibi karmaşık bir konuyu tek bir nedene bağlamak risklidir. Gençlerin karşılaştığı birçok geniş sorunu ele almayabilir. Ayrıca gençlerin dijital topluluklara bağlanma ihtiyacını göz ardı eder.’ Meta’nın çocuk güvenliği konusundaki bu yorumlar, tartışmaları derinleştiriyor.
Meta’nın İç Yazışmaları ve Bilinçli Stratejiler
Dava süresince yeni iç belgeler ortaya çıktı. Bu belgeler, Meta’nın bilinen olumsuz etkilerle ilgili eylemsizliğini gösterdi. Ayrıca gençlerin uygulamalarda daha fazla zaman geçirmesi için çabalarını da açığa çıkardı. Bu çabalar okul saatlerinde veya ‘finsta’ hesapları aracılığıyla yapıldı. Finsta, gençlerin ebeveynlerinden veya öğretmenlerinden gizledikleri sahte Instagram hesaplarıdır. Bir belge 2019 tarihli bir çalışma sonucunu içeriyordu. Meta, ürünü sorunlu kullanan 24 kişiyle yüz yüze görüştü. Bu tanım, kullanıcıların tahmini %12,5’ini kapsıyor. Rapor, ‘En iyi dış araştırmalar, Facebook’un insanların refahı üzerindeki etkisinin olumsuz olduğunu gösteriyor,’ diyordu. Birden fazla belge, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in ifadelerine atıfta bulundu. Instagram başkanı Adam Mosseri de gençlerin etkileşimini önceliklendirme hedefinden bahsetti. Zuckerberg, Facebook Live’ın gençler arasında başarılı olması için ‘ebeveynleri/öğretmenleri bilgilendirmeme konusunda çok iyi olmalıyız,’ yorumunu yapmıştı.
Diğer belgelerde, Meta çalışanları şirketin genç kullanıcı tutma hedeflerinden bahsetti. Bir çalışan, ‘Kimya dersinin ortasında telefonuna gizlice bakmayı optimize etmemiz gerekiyor,’ diye yazmıştı. Bu e-posta Meta CPO’su Chris Cox’a gönderilmişti. Meta Ürün Başkan Yardımcısı Max Eulenstein da 2021’de bir iç yazışma yaptı. ‘Kimse o gün Instagram’ı açma sayısını en üst düzeye çıkarmak için uyanmaz,’ yazdı. ‘Ama ürün ekiplerimizin yapmaya çalıştığı tam da bu.’ Bir Meta sözcüsü, yeni belgelerin yaklaşık 10 yıl öncesine ait olduğunu belirtti. Şirketin platformu geliştirmek için ebeveynleri dinlediğini ekledi. ‘Bugün gençlerin harcadığı zamanı hedeflemiyoruz,’ dedi. 2024’te tanıtılan Instagram Genç Hesaplarını örnek gösterdi. Bu hesaplar, genç kullanıcılar için yerleşik güvenlik özellikleri sunuyor. Hesapları varsayılan olarak gizli yapıyor. Yalnızca takip ettikleri kişilerin onları etiketlemesine veya bahsetmesine izin veriyor. Instagram, gençlere 60 dakika sonra uygulamadan ayrılmaları için hatırlatıcılar da gönderecek. Bu süre, 16 yaşından küçükler için ebeveyn izniyle değiştirilebilir.
Sektör İçi Eleştiriler ve Yasal Çerçeveler
Kelly Stonelake, Meta’da 2009’dan 2024’e kadar çalıştı. Bu ifşaatlar onu şaşırtmadı. Stonelake, şirketi cinsiyet ayrımcılığı ile suçluyor. ‘Mühürleri kaldırılan kanıtlar, bizzat deneyimlediklerimi net şekilde gösteriyor,’ dedi. Stonelake, Horizon Worlds adlı VR sosyal uygulamasının pazarlama stratejilerine liderlik etmişti. Uygulama gençlere yönelik olarak yayınlanıyordu. Metaverse’deki içerik denetleme araçlarındaki eksiklikler hakkında endişelerini dile getirdi. Ancak itirazları ciddiye alınmadı. ABD hükümeti çocukların çevrimiçi güvenliği konusuna büyük ilgi gösteriyor. Özellikle Meta ihbarcısı Frances Haugen’ın belgeleri sızdırması etkili oldu. 2021’de sızdırılan belgeler, Instagram’ın genç kızlara zarar verdiğini gösteriyordu.
Kongre, çocukların çevrimiçi güvenliğini ele alan birçok yasa tasarısı önerdi. Ancak bazı gizlilik aktivistleri bu çabaları eleştiriyor. Evan Greer, Fight for the Future direktörü, Dünya Sağlık Örgütü gibi kurumlarda da belirtildiği gibi, ‘Sansür veya yaş doğrulama yasalarının geçirilmesi büyük bir risk taşıyor,’ dedi. ‘Bu durum, yetişkinlerin izlenmesine ve ifade özgürlüğünün kısıtlanmasına yol açar.’ Stonelake, Kids Online Safety Act (KOSA) için lobi yapmıştı. Bu yasa tasarısı önemli bir ivme kazandı. Microsoft, Snap, X ve Apple gibi şirketlerden destek gördü. Ancak tasarı değiştikçe eleştirel bir tutum sergilemeye başladı. ‘Mevcut versiyona hayır oyu verilmesi gerektiğini savunuyorum,’ dedi. Tasarının, eyalet düzenlemelerini geçersiz kılacak hükümleri içerdiğini belirtti. ‘En son versiyonda, okulların, yaslı ailelerin ve eyaletlerin mahkeme kapılarını kapatacak bir dil var. Bu çılgınca.’ Bu dil, New Mexico’nun Meta’ya karşı açtığı davayı bile geçersiz kılabilirdi.
Stonelake, ‘İnsanların çözümlerle masaya gelmesi gerekiyor,’ diye ekledi. ‘Şu an yaptıkları şey sadece iki tarafa da farklı hikayeler anlatmak.’ kimbiliyo.com adresi de bu konuda bilinçlendirme çabalarına destek veriyor. Gerçek çözümün karmaşık ve nüanslı olması gerekiyor. Birden fazla önceliği dikkate alması şart.
Daha fazla Teknoloji haberi için sitemizi ziyaret edebilirsiniz.
