New Mexico eyaleti, Santa Fe’de tarihi bir karara imza attı. Salı günü toplanan jüri, sosyal medya devi Meta’yı suçlu buldu. Şirket, platformlarının güvenliği hakkında tüketicileri yanılttı. Ayrıca çocukları tehlikeye attığı tespit edildi. Bu kararla Meta, 375 milyon dolarlık rekor bir sivil cezaya çarptırıldı. Bu, Meta çocuk güvenliği konusunda aldığı ilk mahkeme yenilgisi oldu. Karar, ülke genelinde büyük yankı uyandırdı ve gözler Meta’nın diğer davalarına çevrildi.
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez’in ofisi, bu kararı önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Yapılan açıklamada, çevrimiçi ortamda çocuklarının güvenliğinden endişe duyan tüm ebeveynler için bu durumun büyük anlam taşıdığı vurgulandı. Altı hafta süren davanın ardından jüri, Meta’yı suçlu buldu. Şirket, eyaletin Adil Olmayan Uygulamalar Yasası kapsamında getirilen her iki iddiadan da sorumlu tutuldu. Yasalara göre ihlal başına en fazla 5.000 dolar ceza uygulanabiliyor. Meta’nın piyasa değeri 1.5 trilyon doları aşsa da, bu cezanın parasal değeri sembolik. Asıl önemi, gençlere verilen zarar konusunda Meta’ya karşı verilen ilk jüri kararı olmasıdır.
Başsavcı Torrez, kararın ardından bir açıklama yaptı. “Meta yöneticileri ürünlerinin çocuklara zarar verdiğini biliyordu” dedi. “Kendi çalışanlarının uyarılarını dikkate almadılar. Halka bildikleri hakkında yalan söylediler. Bugün jüri, aileler, eğitimciler ve çocuk güvenliği uzmanlarıyla birlikte ‘yeter artık’ dedi.” Bu, şirketin sorumluluğunu net bir şekilde ortaya koydu.
New Mexico eyaletinin şirkete karşı açtığı dava, 2023 yılında yapılan bir gizli soruşturmayla başladı. Eyalet müfettişleri, Facebook ve Instagram’da 14 yaşından küçük kullanıcılar gibi sahte hesaplar oluşturdu. Bu hesaplara cinsel içerikli materyaller gönderildi. Ayrıca cinsel istismar amaçlı mesajlar alındı. Birçok New Mexico erkeği, bu soruşturma sonucunda Mayıs 2024’te tutuklandı. İki kişi, 12 yaşında bir kızla buluşacaklarını düşündükleri bir motelde yakalandı. Görüşmeler, sahte hesaplarla yapılmıştı.
Dijital Platformlarda Meta Çocuk Güvenliği ve İç Uyarılar
Bu operasyon, eyaletin davasının temelini oluşturdu. Soruşturma sırasında elde edilen kanıtlar, çok çarpıcı detaylar içeriyordu. Dahili Meta belgeleri ve eski çalışanların ifadeleri, şirketin içinden ve dışından gelen uyarıları ortaya koydu. Şirket çalışanları ve harici çocuk güvenliği uzmanları, platformlardaki tehlikeler konusunda defalarca alarm verdi. Ancak bu uyarılar genellikle göz ardı edildi. En çok zarar veren ifadeler, şirkette çalışmış kişilerden geldi. Bu durum, kurumsal sorumluluğun ne kadar göz ardı edildiğini gösterdi. Birçok uzmanın tavsiyelerine kulak asılmaması, trajik sonuçlar doğurdu.
2009’dan itibaren altı yıl boyunca Meta’da mühendislik ve ürün lideri olarak görev yapan Arturo Bejar, mahkemede ifade verdi. Yıllar önce Senato’da da ifade vermişti. Kendi 14 yaşındaki kızının Instagram’da istenmeyen cinsel tacizler almasının ardından Meta yöneticilerini uyarmak için çaba gösterdiğini anlattı. Bejar, Meta’nın platformlarını reklam hedeflemede etkili kılan kişiselleştirilmiş algoritmaların, tacizciler için de aynı derecede kullanışlı olabileceğini belirtti. “Ürün, ilgi alanlarına sahip insanları bir araya getirmede çok iyi” dedi Bejar. “Eğer ilgi alanınız küçük kızlarsa, sizi küçük kızlarla bir araya getirmede de gerçekten iyi olacaktır.” Bu açıklama, algoritmaların çift taraflı etkisini gözler önüne serdi.
Meta’da neredeyse on iki yıl çalışan eski ortaklık ürün pazarlama başkan yardımcısı Brian Boland da önemli ifadeler verdi. Boland, 2020’de şirketten ayrıldığında, CEO Mark Zuckerberg ve dönemin COO’su Sheryl Sandberg için güvenliğin “kesinlikle bir öncelik olmadığını” düşündüğünü belirtti. Bu ifadeler, şirket içindeki durumu daha net bir şekilde gözler önüne serdi. Üst düzey yöneticilerin öncelikleri, kullanıcı güvenliği yerine başka alanlarda yoğunlaşıyordu. Bu durum, şirket kültürünün bir yansıması olarak kabul edildi.
Davanın bir parçası olarak Mark Zuckerberg’in ifadesi alındı. Bir yıl önce kaydedilen ancak bu ay jüriye gösterilen ifadesi, duruşmanın en akılda kalıcı anlarından bazılarını sundu. Zuckerberg, platformların bağımlılık yapıcı olup olmadığına dair araştırmaları “belirsiz” olarak tanımladı. Eyalet ise bu karaktere karşı çıktı. Meta’nın kendi araştırmacılarının, bazı ürün özelliklerinin dopamin tepkileri üretmek ve uygulamalarda geçirilen süreyi artırmak için tasarlandığını bulduğunu belirtti. Bu çelişki, duruşmada önemli bir tartışma konusu oldu. Zuckerberg’in açıklamaları, kamuoyunda farklı yorumlara yol açtı.
Zuckerberg’e, bir ebeveyn olarak, çocuğunun kullandığı bir ürünün bağımlılık yapıcı olup olmadığını bilme hakkı olup olmadığı soruldu. Zuckerberg, bu konuda “çok şeyin çözülmesi gerektiğini” söyledi. O ve eşinin, çocuklarına vermeden önce ürünlerin “kullanım için iyi olup olmadığını” kişisel olarak araştırdıklarını belirtti. Ayrıca, çocuklarının nasıl kullanıldığını “denetlediklerini” de ekledi. Kendi çocuklarının “daha küçük” olduğunu kaydetti. Bu yanıtlar, şirketin genel tutumuyla ebeveynlik sorumluluğu arasındaki farkı gözler önüne serdi.
Meta, karara itiraz etmeyi planladığını açıkladı. Bir şirket sözcüsü medyaya yaptığı açıklamada, “karara saygılı bir şekilde katılmıyoruz” dedi. Şirket, platformlarında “insanları güvende tutmak için çok çalıştığını” ekledi. Ancak bu açıklama, kamuoyunu ve davayı yakından takip edenleri tatmin etmedi. Şirketin temyiz süreci, gözlerin üzerinde olacağı yeni bir hukuk mücadelesini de beraberinde getirecek.
New Mexico davası, Meta’nın karşı karşıya olduğu tek hukuki sorun değil. Meta ve YouTube, platformlarının bağımlılık yapıcı olduğu ve genç kullanıcılara zarar verdiği iddiaları üzerine Los Angeles’ta da bir davayla uğraşıyor. K.G.M. olarak bilinen 20 yaşındaki Kaliforniyalı bir kadının açtığı bu dava, sosyal medyaya çocukken bağımlı olduğunu iddia ediyor. K.G.M., bu bağımlılık sonucunda anksiyete, depresyon ve beden imajı sorunları yaşadığını belirtiyor. TikTok ve Snap de davalılar arasındaydı ancak dava öncesinde uzlaşmaya vardılar. Los Angeles davasında jüri, karara varmakta zorlandığını belirtmişti. Bu durum, davanın kısmen yeniden görülme ihtimalini gündeme getirdi. Hakim, jüriye müzakerelere devam etmelerini söyledi. Dijital ortamda gençlerin sağlığı, önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Öte yandan, New Mexico davasının ikinci aşaması da gündemde. 4 Mayıs’ta başlaması planlanan bu aşamada, kamuya açık rahatsızlık iddiaları ele alınacak. Bu, jürisiz bir mahkeme (bench trial) olacak. Daha fazla ceza ile sonuçlanabilir. Ayrıca Meta’nın platformlarında mahkeme kararıyla değişiklikler yapılmasını içerebilir. Bunlar arasında yaş doğrulama gereksinimleri ve reşit olmayanlar için yeni korumalar bulunuyor. Eyalet, Meta’nın belirli bir tüketiciyi koruma yasasını ihlal ettiğini savunmak yerine, platformlarının New Mexico sakinlerinin sağlığına ve güvenliğine geniş çapta zarar verdiğini iddia ediyor. Çocukların dijital dünyadaki güvenliğini sağlamak için global çapta çalışmalar devam ediyor. Bu önemli konu hakkında daha fazla bilgi almak için çevrimiçi çocuk güvenliği rehberlerine göz atabilirsiniz.
Daha fazla güncel Teknoloji haberleri için sitemizi ziyaret edebilirsiniz.
